Boekentip: Een apart soort moed

Boek van de Week van de Betekenis Boeken Club: Jan Oegema – Een apart soort moed – Etty Hillesum nu.

Etty Hillesum is bekend vanwege haar dagboek, dat zij begon in 1941, en dat heel intiem en doordringend haar leven als vrouw en joodse vrouw beschrijft. Zelf op zoek naar haar diepste zieleroerselen wordt ze geconfronteerd met de verschrikkingen die haar joodse lotgenoten mee moeten maken. In plaats van onder te duiken besluit ze zich aan te sluiten in Kamp Westerbork, waar zij ook wordt weggevoerd naar Auschwitz.
Pas in 1981 werden Etty’s dagboeken, of althans een groot deel ervan, gebundeld en uitgegeven door Jan Geurt Gaarlandt van uitgeverij De Haan onder de titel Het verstoorde leven – Dagboek van Etty Hillesum. Hij noemt haar een godzoeker die uiteindelijk tot een vrijwel onafgebroken godservaring komt, mogelijk een mysticus, met een geloof dat onbelast is door een Joodse of christelijke tradities. Ze spreekt God toe als zichzelf.

Ik moet heel eerlijk opbiechten dat ik zelf moeite heb met dat wat Etty Hillesum bewogen heeft, opgeschreven heeft en vooral hoe wij na al die jaren naar haar kijken. Diezelfde moeite heb ik ook met Simone Weil en keuzes in tijden van oorlog. Dat heeft natuurlijk alles met mijzelf te maken, dat weet jij als lezer van dit stuk natuurlijk ook wel. Alles wat je triggert, kun je regelrecht herleiden naar je eigen inborst. De moeite heeft ermee te maken dat Etty Hillesum, en Simone Weil, juist in tijden van bruut geweld en onderdrukking, de innerlijke zoektocht kiezen en zich eigenlijk overgeven aan de overtreders, de bruten, de daders en niet de kant hebben gekozen van verzet.

Ik weet het, het is allemaal kort door de bocht, maar ik merkte ook weer die innerlijke afstand tot haar brieven toen ik Jan Oegema in Rotterdam in een lezing hoorde over Etty Hillesum en zijn nieuwste boek over haar. Hij noemde haar moedig en daarmee een voorbeeld voor ons in deze wankele en onzekere tijden. Op de achterflap van zijn boek lees ik zelfs: ‘Ze formuleert concrete stappen die nodig zijn om haar doel te bereiken. Voor wie haar daarin nauwlettend volgt, ontvouwt zich een ware pedagogiek van de moed. Dat maakt haar in een tijd van duister wereldnieuws opnieuw relevant.’

Lees mijn recensie vooral hier verder!

– Ron van Es, hoofdredacteur Betekenis Boeken Club