Meer uit het leven halen

Als vitaloog begeleidt Klaas Koster individuen, teams en organisaties naar meer vitaliteit. Dit is de kracht waarmee mensen fysiek, mentaal, sociaal en spiritueel zijn uitgerust. ‘Als iemand vitaal is, kan hij meer uit het leven halen.’ We stelden hem enkele vragen.

Vitaliteit draait om levensenergie en -vreugde, vertelt Klaas Koster (47). Hij is de eerste vitaloog van Nederland. ‘Vitaliteit is meer dan in de ochtendpauze met een afgekloven appel in de hand een rondje om het gebouw lopen’, vertelt hij. ‘Als je ‘s ochtends opstaat, denk je dan yes, ik mag weer, of denk je nee hè, weer zo’n dag?’ Koster, de eigenaar van het training- en adviesbureau Vitalogisch, heeft de titel zelf verzonnen, er een officieel beroep van gemaakt en het post-hbo-opleidingsinstituut Vitacademie opgericht. Hij begeleidt individuen, teams en organisaties naar meer vitaliteit. ‘Voor iedereen is de zoektocht naar vitaliteit anders.’

Is er een gebrek aan vitaliteit in de huidige samenleving?
‘Zeker, ik zie een enorm gebrek aan levensvreugde en -energie. Mensen zijn moe gestreden: de corona-crisis met de talloze lockdowns, de hoge werkdruk door het tekort aan personeel, de oorlog in Oekraïne. Deze uitdagingen hebben impact op hoe wij in het leven staan: we komen sneller in een neerwaartse spiraal.
Als we minder geld hebben, zijn we eerder geneigd om goedkope fastfood te eten dan dat we een duurdere gezonde maaltijd bereiden. Als we een te hoge werkdruk hebben, worden we vaak opgezadeld met nare emoties als neerslachtigheid en stress. En als we met oorlog en geweld geconfronteerd worden, is het mogelijk het gevoel van een gebrek aan betekenis in de wereld te ervaren.’

‘De context kun je vaak niet veranderen, maar hoe je ermee omgaat wel.’

Hoe moeten we daarmee omgaan?
‘Hoe graag we het ook willen: we hebben geen tot weinig invloed op het virus of de oorlog. De context kun je vaak niet veranderen, maar hoe je ermee omgaat wel. Onze mindset wordt des te belangrijker. Dat begint bij bewustwording. Deze bereik je door op zelfonderzoek te gaan. Hoe voel ik me nu? En hoe wil ik me voelen? Aan welke knop moet ik dan draaien?
Er kunnen problemen spelen op fysiologisch, psychologisch, ecologisch of filosofisch niveau. Je eet bijvoorbeeld niet gezond, hebt een slecht zelfbeeld, ondervindt problemen met je partner of mist een gevoel van zingeving. Als je de noodzaak voelt om iets aan te pakken, kun je een concreet doel voor jezelf stellen. Kies één verbeterpunt en bekijk wat voor effect dat heeft op de andere elementen. Als je gezond eet, heeft dat misschien ook wel invloed op je mentale gesteldheid. En als je minder emotioneel bent, is het misschien wel makkelijker om gezonder te eten.
Dat is soms makkelijker gezegd dan gedaan. Iedereen heeft zijn valkuilen; ook ik ben maar een mens. Soms ben ik te gedreven en laat ik me verleiden om volmondig ja te zeggen, terwijl ik eigenlijk nee had moeten zeggen. Om zelf vitaal te blijven ben ik verhuisd naar de bossen van Mierlo. Hier in de natuur vind ik de ontspanning en rust die ik nodig heb om dan weer op te laden. Zo heeft iedereen zijn eigen wijze om zichzelf en zijn vitaliteit te waarborgen.’

Kun je een voorbeeld uit de praktijk geven?
‘Bij een bedrijf werden vitaliteitsdagen geïntroduceerd. Jan, een vrachtwagenchauffeur, was sceptisch. “Ik weet toch wel dat ik dik ben”, zei hij. “Dan krijg ik dat te horen en word ik er weer mee geconfronteerd en aan een diëtist gekoppeld.” Na een paar dagen kwam Jan toch eens even kijken en hadden we een mooi gesprek.
Wat bleek: hij had twee zoons in de puberleeftijd waar hij naar zijn idee geen controle over had. Hij wilde het liefst op de vrachtwagen zitten en weg zijn. Onderweg at hij ongezond en zag hij zijn vrouw niet. Ze hadden nauwelijks seks. “Als jij me kunt helpen om mijn zoons onder controle te krijgen, ben ik een stuk verder”, zei hij.
We verbonden hem aan een gezinscoach: die leerde hem hoe hij moest omgaan met zijn kinderen. Het werd leuker thuis, waardoor hij vaker thuis was en zijn gevoel niet hoefde weg te eten of drinken. Hij kreeg weer zelfvertrouwen en zijn vrouw vond hem daardoor weer aantrekkelijker. Door één punt aan te pakken, verbeterde hij zijn hele leven: hij ervaarde weer vreugde.’

Vitaliteit speelt, volgens jou, ook een belangrijke rol in teams en organisaties.
‘Een groot deel van ons leven zijn we aan het werk. Het is zowel voor onszelf als de werkgever belangrijk dat we vitaal zijn, en dat op de werkvloer een gezonde cultuur heerst. Is de omgeving stimulerend? Geven we wel voldoende complimentjes aan elkaar? Is er voldoende betekenisgeving in het werk? Komen de talenten van de werknemers tot uiting? Zitten de werknemers lekker in hun vel?
Een voorbeeld: een school was gefuseerd waardoor drie culturen samengevoegd moesten worden. Dat gaf conflict. Mensen hebben vaak een andere methode om iets te bereiken, maar hetzelfde doel. Het is daarom belangrijk om dingen bespreekbaar te maken. Kun je oprecht naar de ander luisteren? Wat zijn de goede punten van wat een ander zegt? En kun je van daaruit zoeken naar iets collectiefs? En leg je zelf wel alles op tafel? Als het niet aan de orde komt, komt het ook niet in orde, zeg ik altijd.’ •

Meer informatie: www.vitalogisch.nl

Het boek Vitalogisch van Klaas Koster verkrijgbaar in de webshop van The Optimist.