Het eten van de toekomst

Over honderd jaar eten we kweekvlees, insecten en zeewier. Maar junk food en diëten blijven ook bestaan. Hoe ziet het eten van de toekomst eruit?

De Nederlandse consument wordt steeds bewuster van alles om zich heen, ook van voeding. Hij kijkt naar verpakkingen: welke ingrediënten bevat het product? Hoeveel kilocalorieën, eiwitten, vetten, etc. zitten in het product? Zijn er bepaalde stoffen aan het product toegevoegd, zoals E-nummers? En heeft het product ook een keurmerk? Dit doen we onder andere omdat we steeds meer aan onze gezondheid denken. We willen allemaal zo gezond en fit mogelijk zijn en blijven. Maar hoe zorgen we hiervoor? Waar gaat het heen met de voeding? Wat is eigenlijk de toekomst van voeding?

Honger voorkomen 

Er is de afgelopen honderd jaar veel veranderd in hoe mensen met voeding omgaan. Vroeger verbouwde of kocht men vooral voedingsmiddelen om honger of een tekort aan voedingsstoffen te voorkomen. Zulke tekorten, van bijvoorbeeld vitamine c bij scheurbuik patiënten, konden zowel ontstaan door tekorten aan vitaminen en mineralen en door tekorten aan macronutriënten (koolhydraten, vetten of eiwitten). Als die tekorten te lang voortduren, konden ziektes ontstaan. Maar dankzij technologische en economische ontwikkelingen hebben we steeds meer mogelijkheden om na te denken over wát we precies willen eten.

We hoeven ons eten niet alleen meer uit onze directe omgeving te halen. Omdat we eten langer houdbaar kunnen houden én omdat producten kunnen worden geïmporteerd en geëxporteerd. Ondertussen is de algemene welvaart ook gestegen, waardoor mensen meer en kostbaarder eten kunnen aanschaffen. We gebruiken eten tegenwoordig ook niet alleen maar om honger te voorkomen, maar het is ook een manier om gezond te blijven, en soms zelfs onze gezondheid te verbeteren.

Voorspellingen van de toekomstige voeding

De toekomst van voeding is lastig te voorspellen. Er zijn steeds meer ontwikkelingen op steeds meer gebieden. Zo zijn wetenschappers niet alleen bezig met het ontwikkelen van een kweekdarm of kweekhuid. Er wordt al een paar jaar gewerkt aan kweekvlees. Vlees, geschikt om te eten, maar dat in een laboratorium is ontwikkeld. Zo maakte Mark Post, professor aan de Universiteit van Maastricht, al in 2013 een burger van dit vlees: een kweekburger. De burger werd gemaakt van de stamcellen van een koe.

Aan deze kweekburger hing wel een prijskaartje van 250.000 euro. Gelukkig is deze prijs inmiddels flink gedaald, maar nog steeds is een vraagprijs van tien euro per burger waarschijnlijk voor de gemiddelde consument nog te duur. Toch zou kweekvlees goed in het beeld van de toekomst passen. Door gebruik te maken van kweekvlees kunnen we namelijk negentig procent van het landoppervlak besparen. Daarnaast verminderen we ook het waterverbruik met negentig procent en besparen we zestig procent van de energie. Kweekvlees kan dus enorm helpen bij het behalen van de klimaatdoelstellingen. En omdat alles zich alleen maar meer zal ontwikkelen, zal ook kweekvlees steeds beter gaan smaken.

Vlees wordt in de toekomst vervangen?

Maar willen we dit wel? Willen we wel sappig nepvlees of is iets anders ook goed? Vlees hoeft namelijk niet altijd vervangen te worden door iets vlees-achtigs zoals kweekvlees. Het kan ook prima op andere manieren vervangen worden. Zo wordt zeewier steeds meer gezien als het voedsel van de toekomst. Zeewier, groene sliertjes bomvol belangrijke voedingsstoffen, kan een alternatief zijn voor vlees. Niet alleen de voedingsstoffen in zeewier zijn belangrijk, zeewier is ook erg duurzaam. De productie van zeewier hoeft niet ten koste te gaan van het beschikbare landbouwoppervlak. Zo zou volgens berekeningen een zeewateroppervlak ter grootte van viermaal Portugal de gehele wereldbevolking moeten voorzien van genoeg eiwitten..

Van dieet naar dieet hoppen

De afgelopen jaren is een trend ingezet die niet meer te stuiten is. Mensen realiseren zich steeds meer wat ze eten en wat dat met hun lichaam en geest doet. De volgende stap is de impact van voeding op het milieu. Dat levert een nieuw type dieet op: het milieudieet. Anno 2018 hebben we het over glutenvrij en lactosevrij, en over vegan of paleo. In 2118 hebben we het over plasticvrij en klimaatneutraal. Ook dan wordt vol goede moed aan zo’n dieet begonnen, maar na een tijdje vallen we terug. Terug in ons oude voedingspatroon. Zo zal dit voort blijven duren, tot we het voedingspatroon hebben gevonden waar wij ons prettig bij voelen. Dit zal voor iedereen anders zijn. De één heeft deze al lange tijd geleden gevonden. De ander hopt van het ene dieet naar het andere dieet en vindt zijn of haar voedingspatroon misschien wel nooit. Die zoektocht is van alle tijden.

De al/onwetende consument

En niet alleen zal er in de toekomst steeds meer gekeken worden naar de rol van voeding bij een gezond gewicht en het voorkomen van ziektes zoals diabetes mellitus en hart- en vaatziekten. Ook wordt men steeds meer bewust van de rol die voeding heeft op de psychische gesteldheid van de mens. Veel mensen zijn hier al van op de hoogte en deze kennis zal zich alleen maar meer verspreiden. Helaas zal dit niet helpen om meer ongezonde producten, die verre van goed zijn voor onze psychische gesteldheid, uit de schappen te laten verwijderen. Junkfood smaakt lekker en dat verandert niet zomaar. Deze producten zullen, met alle marketingtrucjes hier omheen, alleen maar toenemen en zich nog meer richten op kinderen en de onwetende consument. Daarentegen zullen ook steeds meer gezonde producten de schappen vullen. De kennis van voeding is hoger en ook gezonde producten zijn prima te marketen.

‘Junkfood smaakt lekker en dat verandert niet zomaar.’

De Nederlandse consument blijft zich dus in voeding en gezondheid verdiepen en we zullen steeds meer leren. Maar er is nog een stap nodig: krititisch lezen. Veel van de informatie die wij krijgen, blijkt namelijk later niet (helemaal) waar te zijn. De uitslag van het ene onderzoek kan de uitslag van een vergelijkbaar onderzoek weer tegenspreken. We gaan dus niet zomaar kopen, maar goed nadenken. Want kunnen we deze voedingsstoffen niet prima via de normale voeding binnenkrijgen? Is zo’n duur en hip product echt nodig? Ook vandaag de dag wordt deze vraag regelmatig gesteld, en dat wordt alleen maar meer. In het begin zijn we misschien wat onwetender. Maar wel zullen we steeds meer onze vragen bij nieuwe ontwikkelingen hebben, waardoor we uiteindelijk een betere, bewustere keuze kunnen maken over ons toekomstige eten

De keuze van de consument

Eén van de dingen waar de  Nederlandse consument van de toekomst zich ook steeds meer door zal laten leiden is het keurmerk dat een product bezit. En één van die keurmerken waar de Nederlandse consument vaker voor koos was het Beter Leven keurmerk. Dit keurmerk laat zien, zoals de naam al zegt, dat de dieren een beter leven hebben gehad. Dit kan bijvoorbeeld zijn door meer daglicht te krijgen, een diervriendelijker slachtproces of meer ruimte. De consument is dus ook op dit gebied bezig met een kennistraject. Een gevolg zou ook kunnen zijn dat steeds meer mensen producten met een keurmerk kopen en dat we uiteindelijk minder vlees gaan eten met zijn allen. Maar dat is geen zekerheid. Er is immers nog steeds een grote groep mensen die -ondanks al deze kennis- zich laat leiden door andere argumenten.

Zo zijn er mensen die eerder kiezen voor de smaak. De smaak van een sappig biefstukje kan alle goede bedoelingen rond dierenleed in één klap teniet doen. Een ander argument zouden de kosten kunnen zijn. In een tijdperk waarin onze grondstoffen steeds schaarser worden, zou diervlees wel eens een onbetaalbare luxe kunnen worden. Voor die mensen is kweekvlees de enige optie. Of toch niet?

Insecten kunnen de toekomstige wereldbevolking voeden

Het voedsel van de toekomst zou namelijk heel goed kleine, springende beestjes kunnen zijn. In Nederland worden ze ook al verkocht, maar op dit moment is dat alleen nog weggelegd voor de mensen die echt durven. Maar insecten bevatten wel allerlei belangrijke voedingsstoffen. Voedingsstoffen die we niet per se bij de avondmaaltijd binnen hoeven te krijgen, in plaats van dat stukje vlees, maar wat ook prima binnen kunnen krijgen via een snackje. Insecten bevatten namelijk heel veel eiwitten, waardoor we er maar weinig van nodig hebben voor veel voedingsstoffen. Daarnaast kunnen gedroogde insecten makkelijk meegenomen worden in een bakje.

Ook verbruiken insecten veel minder voedsel tijdens de groei dan bijvoorbeeld koeien of varkens. Een ander voordeel is dat insecten minder ruimte nodig hebben en minder water verbruiken. In 2010 werd onderzocht wat de uitstoot van broeikasgassen was bij de kweek van insecten. Hier kwam uit dat we door over te stappen op insecten als eiwitbron we deze uitstoot met een factor honderd kunnen verlagen. Dit komt onder andere doordat insecten geen mest produceren en minder CO₂ uitademen.

Allerlei voordelen van een klein beestje. En met in ons achterhoofd houdende dat de wereldbevolking in de toekomst alleen maar zal toenemen en de negatieve impact van vlees eten op het milieu, zal het eten van insecten dan ook een mooi alternatief zijn en uiteindelijk steeds meer in de Westerse landen zijn intrede maken. Misschien niet omdat we het zo graag willen, maar wel omdat het moet.