De kracht van de minderheid

Wil je een trend beginnen? Dan is het eerste punt op je agenda het vinden van een kleine hoeveelheid mensen die je wil volgen. Maar hoeveel is genoeg om een echte trend te beginnen? Volgens nieuw onderzoek is een kwart van de bepaalde populatie al genoeg om de balans te doen doorslaan in jouw voordeel. Als die groep eenmaal die drempel over is, volgt de rest ook.

Dat mysterieuze omslagpunt, waarop een gezichtspunt omslaat van minderheid- naar meerderheidsstatus (zoals de opkomst van het Nazisme in het Duitsland van de jaren dertig of homoacceptatie in de VS) fascineert sociologen al tijden. Zelfs een goedaardige trend zoals het maken van een ‘boks’ (het botsen van de vuisten ter vervanging van een handdruk) moet ergens een punt bereiken waarop het blijkbaar plotseling algemeen geaccepteerd wordt. Hoewel eerdere onderzoeken dat ‘kookpunt’ ergens tussen de tien en veertig procent hebben geplaatst, had niemand nog onderzocht hoe grote groepen reageren op de introductie van een nieuw idee.

Simone of Mary?

Damon Centola, socioloog, heeft dat nu wel gedaan. Hij en zijn team wierven 200 deelnemers aan een online naam-spelletje. In dat spel moesten de deelnemers een naam verzinnen bij een gezicht. Om te winnen moest je dezelfde naam geven als een willekeurig gekozen partner. De partners konden elkaars voorgestelde naam alleen zien als de ronde was beëindigd. Na tien tot twintig rondes, die elk gespeeld werden met een nieuwe partner, leken de deelnemers een soort bibliotheek van eerder gesuggereerde namen te formuleren en telkens dezelfde te kiezen. Toen dat eenmaal gebeurde nam de rest van de groep deze nieuwe norm over en zelfs nieuwe deelnemers begonnen steeds dezelfde naam te kiezen. Na 25 rondes had iedereen het gezicht ‘Simone’ genoemd. Tot de onderzoekers roet in het eten gooiden. Ze voegden een nieuwe groep deelnemers toe met allemaal hetzelfde plan: het gezicht zou ‘Mary’ genoemd worden. In de eerste test bestond de Mary-groep uit 17 procent van de totale groep. In een andere test vormden ze 31 procent. Na wat experimenten met hoeveelheden deelnemers met een dergelijke ‘minderheidsstandpunten’ ontdekten de wetenschappers het omslagpunt. Als het minderheidsstandpunt ten minste 25 procent van de populatie vormt, wordt het al gauw een meederheidsstandpunt.

Het onderzoek toont bovendien aan dat ‘persoonlijke voorkeur niet alleen gevormd wordt door wat het individu wil’ volgens Emily Erikson, een betrokken sociologe. ‘Er is een enorme sociale dynamiek gaande die de handelingen van mensen beïnvloedt.’ Toch betekent het niet dat die dynamiek een sociale conventie kan doorbreken. Zo zijn politieke orientatie, religieuze overtuiging en meningen over issues zoals abortus en het homohuwelijk berucht moeilijk te beïnvloeden. Dat is met name lastig als de deelnemers geen goede reden hebben om mee te werken. Om er achter te komen hoe die standpunten kunnen omslaan is veel meer – en ingewikkelder – onderzoek nodig.

Verder onderzoek

Arnout van de Rijt is socioloog aan de universiteit van Utrecht. Hij vergelijkt het online spel van dit onderzoek met een petrischaaltje. Hij wil graag weten wat er zo gebeuren als een kleine groep juist de status quo wil behouden. Hoe groot zou het meerderheidsstandpunt moeten zijn om juist het minderheidsstandpunt te doen omslaan? En wat zou er gebeuren als er meer dan één minderheid is die naar verandering streeft?

De echte wereld omvat overigens groepen met meer macht dan andere. In het spel waren alle deelnemers gelijk, zoals iedereen op het internet altijd gelijk is als we de identiteit van elkaar niet kennen. Volgens van de Rijt ging dit onderzoek niet om een kleine elite met bijzondere hulpmiddelen om de publieke opinie te doen omslaan. Wat hem betreft zijn deze onderzoeksresultaten juist daarom zo belangrijk. Dit onderzoek laat zien wat een kleine minderheid, met absolute toewijding aan een idee kan bereiken.